بکاپ‌گیری 3-2-1؛ نسخه پشتیبان قابل بازیابی

بکاپی که تست بازیابی نشده باشد بکاپ نیست؛ قاعده 3-2-1 را برای فایل‌ها، دیتابیس و پیکربندی سرور پیاده کنید.

آخرین به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: حدود 3 دقیقه · سطح: کاربردی

چرا این موضوع مهم است؟

موضوع Backup یکی از پایه‌های نگهداری سرور است. رعایت آن باعث پایداری بیشتر، کاهش ریسک امنیتی و صرفه‌جویی در زمان پشتیبانی می‌شود.

قبل از شروع، از پیکربندی فعلی و داده‌های مهم نسخه پشتیبان بگیرید تا در صورت نیاز بتوانید به وضعیت قبل برگردید.

پیش‌نیازها

• دسترسی SSH با کاربر root یا کاربر دارای sudo
• Ubuntu 22.04/24.04 یا Debian 12 (سازگاری با توزیع‌های مشابه)
• نسخه پشتیبان از فایل‌ها و دیتابیس‌های مهم
• اطلاعات اتصال و بکاپ دیتابیس MySQL

راهنمای گام‌به‌گام

گام 1 — مشخص کنید چه چیزی باید بکاپ شود

مشخص کنید چه چیزی باید بکاپ شود. مقدارهای نمونه را با اطلاعات واقعی سرور خود جایگزین کنید و از اجرای دستور با مقادیر پیش‌فرض پرهیز کنید.

گام 2 — یک اسکریپت بکاپ با تاریخ بسازید

یک اسکریپت بکاپ با تاریخ بسازید. برای اطمینان، نتیجه را از یک مسیر دوم (مرورگر، کلاینت یا ابزار مانیتورینگ) هم بررسی کنید.

گام 3 — نسخه‌ها را روی مقصد دوم کپی کنید

نسخه‌ها را روی مقصد دوم کپی کنید. این کار را در بازه کم‌ترافیک انجام دهید و در صورت نیاز کاربران را از قبل مطلع کنید.

گام 4 — بکاپ دیتابیس را با dump بگیرید

بکاپ دیتابیس را با dump بگیرید. این مرحله را با دقت انجام دهید و خروجی دستور را بررسی کنید تا از اعمال درست تغییرات مطمئن شوید.

گام 5 — رمزنگاری و دسترسی فایل‌ها را تنظیم کنید

رمزنگاری و دسترسی فایل‌ها را تنظیم کنید. پس از اجرا، وضعیت سرویس و لاگ‌ها را کنترل کنید؛ تغییر بدون بررسی می‌تواند خطای پنهان ایجاد کند.

گام 6 — بازیابی را روی محیط تست انجام دهید

بازیابی را روی محیط تست انجام دهید. اگر روی چند سرور کار می‌کنید، این مورد را یک‌بار روی محیط تست اجرا و سپس روی تولید اعمال کنید.

نمونه دستورها

mysqldump --single-transaction DB > db-$(date +%F).sql
tar czf site-$(date +%F).tar.gz /var/www/html
sha256sum site-*.tar.gz

نکات امنیتی و بهینه‌سازی

• لاگ‌ها را پایش کنید تا رفتار غیرعادی زودتر شناسایی شود.
• تغییرات را مستند کنید تا در آینده یا هنگام تحویل به تیم دیگر قابل پیگیری باشد.
• رمزها و کلیدها را در فایل‌های محافظت‌شده نگه دارید و هرگز در کد یا مخزن عمومی قرار ندهید.

خطاهای رایج و راه‌حل

• خطای اتصال شبکه را با dig، ping و ss بررسی کنید؛ ممکن است فایروال یا DNS مقصر باشد.
• اگر سرویس بالا نیامد، ابتدا journalctl و فایل خطای همان سرویس را بخوانید.
• خطای اتصال شبکه را با dig، ping و ss بررسی کنید؛ ممکن است فایروال یا DNS مقصر باشد.

سؤالات متداول

جمع‌بندی

این آموزش را یک‌بار روی محیط تست تمرین کنید تا در تولید با اطمینان بیشتری اجرا شود.