مجوز فایل‌ها در لینوکس؛ chmod و chown درست

مجوز اشتباه می‌تواند درِ ورود مهاجم باشد؛ اصول 644 و 755 و مالکیت فایل‌ها را یاد بگیرید.

آخرین به‌روزرسانی: ۲۸ مهر ۱۴۰۵ · زمان مطالعه: حدود 3 دقیقه · سطح: کاربردی

چرا این موضوع مهم است؟

موضوع Security یکی از پایه‌های نگهداری سرور است. رعایت آن باعث پایداری بیشتر، کاهش ریسک امنیتی و صرفه‌جویی در زمان پشتیبانی می‌شود.

اگر تازه سرور خریده‌اید، این آموزش نقطه شروع خوبی برای آشنایی با سرویس و جلوگیری از خطاهای رایج است.

پیش‌نیازها

• دسترسی SSH با کاربر root یا کاربر دارای sudo
• Ubuntu 22.04/24.04 یا Debian 12 (سازگاری با توزیع‌های مشابه)
• نسخه پشتیبان از فایل‌ها و دیتابیس‌های مهم

راهنمای گام‌به‌گام

گام 1 — مالک و گروه فایل‌ها را بررسی کنید

مالک و گروه فایل‌ها را بررسی کنید. مقدارهای نمونه را با اطلاعات واقعی سرور خود جایگزین کنید و از اجرای دستور با مقادیر پیش‌فرض پرهیز کنید.

گام 2 — پوشه‌ها را 755 و فایل‌ها را 644 کنید

پوشه‌ها را 755 و فایل‌ها را 644 کنید. برای اطمینان، نتیجه را از یک مسیر دوم (مرورگر، کلاینت یا ابزار مانیتورینگ) هم بررسی کنید.

گام 3 — فایل‌های حساس را 600 کنید

فایل‌های حساس را 600 کنید. این کار را در بازه کم‌ترافیک انجام دهید و در صورت نیاز کاربران را از قبل مطلع کنید.

گام 4 — از chmod -R 777 پرهیز کنید

از chmod -R 777 پرهیز کنید. این مرحله را با دقت انجام دهید و خروجی دستور را بررسی کنید تا از اعمال درست تغییرات مطمئن شوید.

گام 5 — مجوز فایل پیکربندی را محدود کنید

مجوز فایل پیکربندی را محدود کنید. پس از اجرا، وضعیت سرویس و لاگ‌ها را کنترل کنید؛ تغییر بدون بررسی می‌تواند خطای پنهان ایجاد کند.

گام 6 — با ابزارهای audit تغییرات را رصد کنید

با ابزارهای audit تغییرات را رصد کنید. اگر روی چند سرور کار می‌کنید، این مورد را یک‌بار روی محیط تست اجرا و سپس روی تولید اعمال کنید.

نمونه دستورها

find /var/www/html -type d -exec chmod 755 {} \;
find /var/www/html -type f -exec chmod 644 {} \;
chown -R www-data:www-data /var/www/html

نکات امنیتی و بهینه‌سازی

• لاگ‌ها را پایش کنید تا رفتار غیرعادی زودتر شناسایی شود.
• تغییرات را مستند کنید تا در آینده یا هنگام تحویل به تیم دیگر قابل پیگیری باشد.
• رمزها و کلیدها را در فایل‌های محافظت‌شده نگه دارید و هرگز در کد یا مخزن عمومی قرار ندهید.

خطاهای رایج و راه‌حل

• خطای اتصال شبکه را با dig، ping و ss بررسی کنید؛ ممکن است فایروال یا DNS مقصر باشد.
• اگر سرویس بالا نیامد، ابتدا journalctl و فایل خطای همان سرویس را بخوانید.
• خطای اتصال شبکه را با dig، ping و ss بررسی کنید؛ ممکن است فایروال یا DNS مقصر باشد.

سؤالات متداول

جمع‌بندی

گام بعدی پیشنهادی: یک برنامه بکاپ خودکار و مانیتورینگ آپتایم برای همین سرویس راه‌اندازی کنید.